تصاویر پری اپیکال، از جمله محبوبترین انواع تصاویر در رادیولوژی دهان و دندان به شمار میآیند. این تصاویر، میتوانند اطلاعات دقیقی را از تاج، ریشه و استخوان اطراف دندان ارائه دهند. این نوع تصویربرداری، معمولا برای دندانهای مولر بالا پیچیدگیهای مخصوص به خود را دارد. به همین علت، شما نیازمند این هستید که با نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا آشنا شوید.
معمولا برای تصویربرداری از این دندانها، اصول و قواعد خاصی را باید رعایت کنید. در ادامه این مطلب، قصد داریم کمی بیشتر درباره تصویربرداری از این دندانها صحبت کرده و اطلاعاتی را به شما ارائه دهیم.
آشنایی با تصاویر پری اپیکال و کاربرد آن در دندانپزشکی
قبل از اینکه بخواهیم درباره نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا صحبت کنیم، بیایید به بررسی خود خدمات تصویربرداری پری اپیکال بپردازیم. این نوع تصویربرداری، یکی از متداولترین تکنیکهایی است که برای تصویربرداری از دندان مورداستفاده قرار میگیرد. این تصاویر، جزئیات دقیقی از تاج، ریشه و استخوان اطراف دندان ارائه میدهند.
در این تکنیک، معمولا از یک فیلم یا حسگر مخصوص داخل دهان مراجع استفاده میشود. همین موضوع نیز باعث میشود تا کیفیت تصویر نهایی بسیار بالا بوده و دقیقترین جزئیات را ارائه دهد. به طور کلی، باید بدانید که تصویربرداری پری اپیکال، اهداف مختلفی را دنبال میکند که مهمترین این اهداف، عبارتاند از:
- تشخیص ضایعات پری آپیکال: مانند گرانولوم، کیست یا آبسههای دندانی
- بررسی وضعیت ریشهها: در هنگام درمانهای اندودنتیک (عصبکشی)
- ارزیابی سلامت استخوان آلوئول: در بیماران مبتلا به بیماریهای پریودنتال
- کنترل درمانهای انجام شده: مثلا پس از پر کردن کانال یا جراحی اندودنتیک
همچنین باید بدانید که تصویربرداری پری اپیکال، معمولا برای بررسی شکستگیهای ریشه یا تاج دندان و بررسی وجود اجسام خارجی یا مواد پرکننده در اطراف ریشه نیز کاربرد دارد.
اهمیت گرفتن پری اپیکال از مولر بالا در تشخیص ضایعات دندانی
مولرهای بالا، از پیچیدهترین دندانها از نظر ساختار و موقعیت آناتومی به شمار میآیند. آنها معمولا سه ریشه دارند و در مجاورت سینوس ماگزیلاری قرار دارند. همین موضوع نیز باعث میشود تا نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا پیچیدگیهای مخصوص به خود را داشته باشد.
این نوع تصویربرداری از مولرهای بالا، میتواند جزئیات دقیقی از وضعیت استخوانها و ریشه را ارائه دهد. به طور کلی، باید بدانید که موارد زیر در مولر بالا از طریق تصویربرداری پری اپیکال، قابل تشخیص هستند:
- ضایعات التهابی پری اپیکال مانند گرانولوم، آبسه یا کیست رادیکولار
- تخریب استخوان آلوئول در ناحیه اپکس
- ارتباط احتمالی بین ریشههای مولر و سینوس ماگزیلاری
- شکستگیهای ریشه یا تغییر شکل آن در اثر ضربه
- تشخیص مواد پرکننده اضافی یا باقیمانده در کانالها
- ارزیابی نتایج درمانهای اندودنتیک در مولرهای بالا
نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا بسیار مهم است، چراکه در تصویربرداری از این دندانها، معمولا چالشهای مختلفی رخ میدهند. مثلا ممکن است تابش اشعه با زاویه نادرستی انجام شده یا اینکه حسگر کاملا در ناحیه خلفی قرار نگیرد. از سوی دیگر تداخل تصویر با سینوس ماگزیلاری و رفلکس تهوع، از دیگر چالشها در این نوع تصویربرداری دندانی به شمار میآید.
تفاوت پری اپیکال مولر بالا با سایر دندانها
نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا با سایر دندانها تفاوتهای بسیار زیادی دارد. شناخت این تفاوتها، به شما کمک میکند تا بیاموزید که چرا این نوع تصویربرداری از اهمیت بالایی برخوردار است. در جدول زیر، به بررسی این تفاوتها پرداخته و توضیحاتی را به شما ارائه میدهیم:
| تفاوت | توضیحات |
| تفاوت در ساختار ریشهها | مولرهای بالا معمولا سه ریشه دارند، در حالیکه دندانهای قدامی و پرمولرها تعداد کمتری ریشه دارند. این ویژگی، باعث تفاوت در ظاهر و زاویه تصویربرداری میشود. مولرهای بالا: سه ریشه (دو باکال و یک پالاتال) پرمولرها: معمولا دو ریشه قدامیها: یک ریشهی مستقیم |
| موقعیت آناتومیکی و مجاورت با سینوس ماگزیلاری | یکی از مهمترین تفاوتها، نزدیکی ریشههای مولر بالا به کف سینوس فک بالا است. در برخی بیماران، ریشه پالاتال حتی ممکن است وارد سینوس شده باشد. این موضوع در تفسیر تصاویر اهمیت زیادی دارد، زیرا ممکن است ضایعهی پری اپیکال با سینوس اشتباه گرفته شود. در پری اپیکال مولر بالا، باید دقت شود که مرز سینوس از ناحیه اپکس تشخیص داده شود. |
| دشواری در قرار دادن فیلم یا سنسور | به دلیل موقعیت خلفی مولرها و انحنای فک بالا، قرار دادن سنسور داخل دهان در این ناحیه سختتر است. در پری اپیکال مولر بالا، احتمال حرکت فیلم یا بروز رفلکس تهوع بیشتر است. |
| تفاوت در زاویه تابش اشعه | در دندانهای قدامی، اشعه معمولا بهصورت مستقیم و با زاویهی کم تابانده میشود، اما در مولرهای بالا، نیاز به زاویه عمودی بیشتر و تنظیم افقی دقیقتر وجود دارد تا همپوشانی ریشهها کاهش یابد. زاویه عمودی (Vertical angulation) در مولرهای بالا معمولا بین +20 تا +30 درجه تنظیم میشود. |
| تفاوت در تفسیر و تشخیص | به دلیل وجود چند ریشه و تداخل سینوس، تفسیر پری اپیکال مولر بالا به تجربهی بیشتری نیاز دارد. در مقابل، تصاویر دندانهای قدامی سادهتر و واضحتر هستند. |
تجهیزات و لوازم لازم برای پری اپیکال مولر بالا
برای اینکه بخواهید آشنایی کاملی با نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا به دست بیاورید، بسیار مهم است که با تجهیزات و لوازمی که در این زمینه به کار میروند آشنا شوید. از جمله مهمترین این تجهیزات، میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- دستگاه رادیوگرافی: دستگاه رادیوگرافی اصلیترین ابزار در تصویربرداری پری اپیکال است. این دستگاه قابلیت تنظیم زمان تابش و ولتاژ و کلید کنترل از راه دور را فراهم میکند.
- سنسور دیجیتال: این سنسور، تاثیر بسیار زیادی روی جزئیات و کیفیت تصویر نهایی دارد. معمولا حساسیت آن نسبت به تابش بسیار بالا بوده و اندازه آن نیز به شکلی است که برای ناحیه مولر بالا مناسب باشد.
- نگهدارنده سنسور: این نگهدارنده ، وظیفه دارد که سنسور را در دندانهای مولر بالا نگه دارد. به این ترتیب، زاویه مناسب را ایجاد کرده و از حرکت سنسور در فرایند تصویربرداری نیز جلوگیری میکند.
- لوازم حفاظتی: از جمله مهمترین این لوازم میتوانیم به پیشبند سربی و محافظ تیروئید اشاره کنیم.
آمادهسازی مراجع قبل از گرفتن تصاویر پری اپیکال
نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا به این شکل است که قبل از هر چیز، مراجع باید آمادگی کاملی را برای این نوع تصویربرداری داشته باشد. آمادگی کامل مراجع، میتواند باعث بهبود نتایج شده و او را از نظر روانی نیز آماده کند.
از جمله اقدامات ضروری که باید قبل از تصویربرداری پری اپیکال انجام شوند، میتوانیم موارد زیر را نام ببریم:
- توضیح هدف و مراحل رادیوگرافی به بیمار برای کاهش استرس و افزایش همکاری.
- برداشتن اجسام فلزی و بررسی سلامت دهان و توانایی باز نگه داشتن فک.
- استفاده از پیشبند سربی و محافظ تیروئید برای ایمنی در برابر اشعه.
- تنظیم وضعیت بدن و سر بیمار؛ صفحه اکلوزال موازی با کف زمین و خط کامپر افقی.
- کنترل رفلکس تهوع با تنفس از بینی، اسپری بیحسی و قرار دادن تدریجی سنسور.
- تثبیت موقعیت بیمار، اطمینان از جایگیری درست سنسور و عدم حرکت هنگام تابش.
تنظیم موقعیت صحیح مراجع و زاویه تابش در پری اپیکال مولر بالا
نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا معمولا به شکلی خاص انجام میشود. به همین علت، بسیار مهم است که مراجع در موقعیت صحیحی قرار گرفته و زاویه تابش نیز به درستی تنظیم شود. مراجع باید در حالت صاف و بدون خمیدگی روی صندلی یا یونیت نشسته باشد. همچنین صفحه اکلوزال مولر بالا باید تقریبا موازی با کف زمین باشد.
علاوه بر این، خط کامپر (Camper’s line) باید از لاله گوش تا زیر بینی افقی و همسطح نگهدارنده سنسور باشد. تنظیم زاویه تابش در این نوع تصویربرداری از مولر بالا نیز بسیار مهم است. زاویه عمودی معمولا بین +20 تا +30 درجه نسبت به صفحه اکلوزال خواهد بود.
همچنین باید بدانید که زاویه افقی نیز باید طوری تنظیم شود که ریشههای باکال و پالاتال از هم جدا دیده شوند و همپوشانی کاهش یابد. استفاده از نگهدارنده (Rinn Holder) برای ثابت نگه داشتن سنسور و زاویه تابش در این فرایند ضروری خواهد بود. همچنین تکنسین باید مطمئن شود که سنسور کاملا دقیق روی دندان مولر قرار گرفته باشد.
نکات کلیدی در قرار دادن فیلم یا سنسور داخل دهان
وقتی که درباره نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا صحبت میکنیم، باید بدانید که نحوه قرار دادن فیلم یا سنسور داخل دهان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. نوع قراردادن این حسگرها، میتواند تاثیر زیادی روی کیفیت و وضوح تصویر نهایی داشته باشد. هرگونه خطا در این زمینه، باعث ایجاد خطا در تصویربرداری میشود.
برای قراردادن سنسور، بسیار مهم است که چند اصل بسیار مهم را رعایت کنیم. از جمله مهمترین این اصول، میتوانیم موارد زیر را نام ببریم:
- سنسور باید تا حد امکان نزدیک به دندان مورد نظر قرار گیرد، بدون اینکه باعث ناراحتی یا فشار زیاد شود.
- لبه بالایی فیلم یا سنسور باید تقریبا ۲ تا ۳ میلیمتر بالاتر از تاج دندان قرار گیرد.
- سطح سنسور باید عمود بر محور طولی دندان باشد.
- در مولرهای بالا، سنسور باید کمی به سمت پالاتال (کام) متمایل شود تا زاویه تابش طبیعیتر باشد.
- برای جلوگیری از لرزش، از نگهدارنده مخصوص (Rinn Holder یا مشابه) استفاده شود.
- لبه پشتی سنسور باید در امتداد مولر سوم یا حداقل مولر دوم قرار گیرد.
- لبه جلویی سنسور در سطح پرمولر اول یا دوم باشد.
- زاویه سنسور با سطح اکلوزال باید حدود ۱۰ تا ۱۵ درجه باشد تا فیلم کاملا در راستای محور دندان قرار گیرد.
- هنگام استفاده از نگهدارنده، حلقه هدفگیری (Target ring) باید دقیقا مقابل دندان مورد نظر تنظیم شود.
اشتباهات رایج در پری اپیکال مولر بالا
در خصوص نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا باید بدانید که برخی از تکنسینها اشتباهات رایجی را مرتکب میشوند. آشنایی با این اشتباهات، به شما کمک میکند تا بتوانید خیلی سریع آنها را تشخیص داده و از بروز این اشتباهات جلوگیری کنید.
به همین علت، در جدول زیر قصد داریم به بررسی این اشتباهات رایج پرداخته و توضیحاتی را درباره آنها به شما ارائه دهیم:
| اشتباهات رایج | توضیحات |
| زاویه عمودی نادرست (Vertical Angulation Error) | علائم: کشیدگی بیش از حد یا کوتاه شدن تصویر دندان (Elongation / Foreshortening). دلیل: زاویه عمودی کمتر یا بیشتر از حد استاندارد (+20 تا +30 درجه). راهحل: استفاده از نگهدارنده و بررسی موازی بودن سنسور با محور دندان قبل از تابش. |
| زاویه افقی نادرست (Horizontal Angulation Error) | علائم: همپوشانی سطوح بیندندانی (Overlap) یا محو شدن فضاهای تماس. دلیل: تابش پرتو از زاویه اشتباه نسبت به محور بیندندانی. راهحل: تنظیم پرتو مرکزی بین دندانهای مولر و پرمولر و بررسی حلقه هدفگیری نگهدارنده. |
| قرار نگرفتن کامل سنسور در ناحیه خلفی | علائم: حذف بخشی از ریشه یا اپکس در تصویر. دلیل: فضای محدود دهان یا جایگذاری ناقص سنسور. راهحل: استفاده از سنسور سایز کوچکتر یا زاویه دادن به سنسور به سمت پالاتال. |
| حرکت بیمار در حین تابش | علائم: تصویر تار یا دوگانه دلیل: ناآرامی یا استرس بیمار هنگام تصویربرداری. راهحل: توضیح مراحل قبل از شروع، درخواست از بیمار برای بیحرکتی، و انجام تابش سریع. |
| موقعیت نامناسب سنسور نسبت به دندان | علائم: اعوجاج یا از بین رفتن جزئیات اپکس. دلیل: سنسور مایل یا دور از محور طولی دندان قرار گرفته است. راهحل: تنظیم مجدد نگهدارنده و اطمینان از قرارگیری سنسور موازی با دندان. |
سوالات متداول
بهترین زاویه عمودی برای تصویربرداری پری اپیکال از مولر بالا چقدر است؟
معمولا زاویه بین مثبت 20 تا مثبت 30 درجه نسبت به صفحه اکلوزال دندان، بهترین زاویه برای تصویربرداری عمودی است.
چطور میتوان از همپوشانی دندانها در تصویربرداری پری اپیکال مولر بالا جلوگیری کرد؟
بهترین راه برای انجام این کار، تنظیم صحیح زاویه افقی پرتو، به طوری که از ناحیه بین دندانی عبور کند، خواهد بود.
اگر تصویر پری اپیکال کوتاه بیفتد، مشکل از چیست؟
در این شرایط، معمولا مشکل از این است که زاویه عمودی بیش از اندازه تنظیم شده و باید کمی آن را کاهش دهید.
سخن پایانی
بعد از اینکه با نحوه گرفتن پری اپیکال از مولر بالا آشنا شدید، احتمالا شما هم علاقهمند هستید تا بهترین کلینیک و مرکز رادیولوژی را برای تصویربرداری پری اپیکال انتخاب کنید. مرکز رادیولوژی دهان و دندان ارغوان کرج، بهترین گزینهای است که میتوانید برای این کار انتخاب کنید.
در این مجموعه، میتوانید به جدیدترین تجهیزات روز دنیا دسترسی پیدا کرده و از خدمات پرسنل متخصص و باتجربه بهرهمند شوید. برای دریافت مشاوره تخصصی به منظور استفاده از این خدمات، همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید.
